Kutadgu Bilig / Zamanın Bozukluğunu ve Dostların Cefasını Söyler

6565 Kalkayım, gideyim, dünyayı gezeyim; dünyada acaba vefalı kimse var mı, arayayım.
6566 İnsan nâdir oldu, onu nerede aramalı; aramakla bulunacaksa, bir arayıp bakayım.
6567 Ben bütün arzularımı buldum, fakat bir insan bulamadım; eğer bu arzum da yerine gelirse, onun yüzüne bir bakayım.
6568 Vefa kıtlaştı, dünya cefa ile doldu; vefa acaba kimde vardır, ben ondan bir az isteyeyim.
6569 Eğer bir vefalı, cömert insan bulursam, onu sırtımda taşıyayım, gözüme süreyim.
6570 Eğer ben bir vefalı insan bulamazsam, yabani hayvanlar ile birlikte ömür süreyim.
6571 Yiyeceğim ot kökü olsun, yağmur suyu bana yeter; kumdan döşek yapıp, geceleyeyim, çuldan elbise giyeyim.
6572 Veya vahşi olup, çöllerde koşayım; insanlardan uzaklaşarak, dünyadan silinip gideyim.
6573 Daha da olmazsa, bütün dünyayı bırakarak, nehir gibi akayım, kasırga gibi göklere yükseleyim.
6574 Ey Rabbim, sıkıntı içindeyim, vefasızlara rastladım; vefalı acaba kimdir, ona sevgili canımı feda edeyim.
6575 İnsanın ismi kaldı, insanlık kayboldu; bu insanlık nereye gitti, ben de arkasından gideyim.
6576 Aradım, dünyada candan bağlı bir insan yoktur; vefasız kimselere nasıl gönül bağlayayım.
6577 Kimi, gözüm gibi, kendime yakın tuttumsa, o, şeytan gibi, düşman çıktı; ben şeytanı ne yapayım.
6578 Kimi sevdim ise, onu sevgili canım gibi tuttum; fakat ondan da cefa geldi; artık kimi seveyim.
6579 İnsanın gönlünü anlamak için, onun dili ve sözü bana şâhid idi; şimdi gönül ve dil alaca oldu; kime itimat edeyim.
6580 Bugün burada kendime eş diyeyim, kime inanayım veya kimi dost edineyim.
6581 Kime gönül vermeli, derdi kime açmalı; ben şimdi gamlıyım, bir az içimi dökeyim.
6582 Dost ve ahbaplarımda ben sadakat bulamadım; kardeşim bana yabancı gibi duruyor, ona gönlümü nasıl açayım.
6583 Eğer inanç ve güvenlik and ile ise, bu andı tutan kim ki, ona erkek diyeyim.
6584 Tuz, ekmek hakkını gözeten var mı; ben onu altın, gümüş ve gevhere garkedeyim.
6585 Konu-komşu, sevinç ve keder arkadaşı nerede; ben ona her şeyimi vereyim, evimi bile ona terkedeyim.
6586 Arkadaş ve dost diye itimat edilecek kim var; ben onu bey yapıp, kendim ona kul olayım.
6587 Ben insan bulamadım, dertliyim ve yalnızım, kederden eriyorum; ben de bir sevineyim, güleyim.
6588 Halk neden bozuldu, niçin iyi âdetleri bıraktı; hangi zamana rastladım, nereye gideyim.
6589 Yahut ben deli ve budala olup, aklımı mı kaybettim; neden böyle sözler söyledim; anlat, anlayayım.
6590 Veya sevda çoğalarak, beynime mi te’sir etti veya gözüme mi öyle görünüyor; ben bir ilâç içeyim.
6591 Bu çeşit insanlar yalnız bana mı rastladılar yahut ben kendim mi ters bir kimseyim; bu huyumdan vazgeçeyim.
6592 Esef ederim, ben fenayım; fakat dünyada vefa adı bırakan insanlar nerede, onları medhedeyim.
6593 Onların koydukları iyi âdet, kanun ve an’aneleri bugün göreyim de, ben de sevineyim.
6594 Eğer böyle değilse, iyi âdet, kanun ve an’aneleri vaz’etsinler; halîm insanlar baş-köşeye geçsin, küstahları kovayım.
6595 Bütün iyiler gitti, kanunu ve iyi an’aneleri beraber götürdüler; burada insan artığı kaldı, iyileri nasıl bulayım.
6596 Bu insan kılığında dolaşanların hepsi adam ise, evvelkiler melek mi idiler; ne bileyim.
6597 Onlar gitti, ben bunlar ile kaldım; nasıl hareket edeyim ve onlar ile nasıl bağdaşayım.
6598 Ne kadar söylesem de söz tükenmez; şimdilik bu kadar yeter; diyeceğin var mı, ben gideyim.
6599 Ben kendim için burada daha iyi bir şey bulamadım; memleket ve şehirleri bırakayım, insanlardan uzaklaşayım.
6600 Adımı bilmesinler, beni görmesinler ve arayıp da bulmasınlar; sözümü keseyim.
6601 Onlar akrep gibi sokarlar, sinek gibi kanımı emerler, köpek gibi havlarlar; hangisine yetişeyim.
6602 Ben artık usandım, küstahlar arasına düştüm; gece-gündüz peşimanlık içinde bütün bu yükü nasıl taşıyayım.
6603 Dünyanın bütün cevir ve cefası bana gelmesin, küstah ve kaba insanlardan uzak olayım.
6604 Ey Rabbim, sevgili Peygamberimizin didarını bana nasip et; bir de onun dört arkadaşının yüzlerini göreyim.

***

Öçlek Artakın Dôstlar Cefâsın Ayur

6565 Turayı barayı ajunuğ kezeyi,
vefâlığ kim erki ajunda tileyi
6566 Kişi kızlıkı boldı kayda tilegü,
tilep bulğu erse tileyü köreyi
6567 Kamuğ ârzû buldum kişi bulmadım men,
kalı bulsa ârzûm yüziŋe bakayı
6568 Vefâ kahtı boldı cefâ toldı dünyâ,
vefâ kimde erki men azrak kolayı
6569 Apaŋ bulsa men bir vefâlığ akı er,
eginke yüdeyi közümke urayı
6570 Kalı bulmasa men vefâ birle yalŋuk,
keyik tağı birle tiriglik kılayı
6571 Yigüm ot köki bolsu yağmur suvı tap,
ediz kum tüneyi tağar ton kedeyi
6572 Ya vahşı bolup men biyâbanda yügrü,
kişide yırayı ajunda yiteyi
6573 Takı bolmaz erse ajun barça kodtum,
ögüz teg akayı tüpi teg toğayı
6574 İdim muŋka tegdim vefâsızka tuştum,
vefâlığ kim erki sevüg cân bereyi
6575 Atı kaldı yalŋuk kişi kılkı bardı,
bu kılk kança bardı udu men barayı
6576 Bağırsak kişi yok ajunda tiledim,
bağırsızka köŋlüm negü teg ulayı
6577 Kimi özke köz teg yakın tuttum erse,
yağı çıktı yek teg yekig ne kılayı
6578 Kimi sevdim erse sevüg cânça tuttum,
cefâ keldi andın kimi met seveyi
6579 Kişi köŋli bilgü tanuk erdi til söz,
köŋül til ala boldı kimke büteyi
6580 Bu kün munda mınça kimi iş kılayı,
ya kimke büteyi kimi dôst tutayı
6581 Köŋül kimke bergü muŋum kimke ayğu,
muŋadtım men emdi bir azrak ayayı
6582 Adaş koldaşımda umınç bilmedim men,
kadaş kılkı yat teg negü teg açayı
6583 Apaŋ andka erse iminlik bütünlük,
bu and tutğuçı kim anı er atayı
6584 Tuz etmek hakı tep küdezigli barmu,
kümüş gevher altun bile men kalayı
6585 Kanı koşnı aşnı sevinç kadğuka iş,
kamuğum bereyi men evdin çıkayı
6586 Adaş koldaşım tep ınanç boldaçı kim,
anı beg kılıp men özüm kul bolayı
6587 Kişi bulmadım men muŋadur ma yalŋuz,
sakınçın sızar-men sevinçin küleyi
6588 Nelük artadı halk negü öŋdi kodtı,
kayu üdke tuştum ya kayda turayı
6589 Azu tilve munduzmu boldum ya mundum,
negü sözledim men ayu ber ukayı
6590 Ya sevdâ küçedip meŋim artadı ol,
közümkemü körnür özüm hab içeyi
6591 Maŋa okmu tuştı bu yaŋlığ kişiler,
azu menmü tetrü kişi-men yanayı
6592 İsizim isizim kanı ol kişiler,
vefâ atı kodtı ajunda ögeyi
6593 Bu kün körse erdi bu öŋdi törü kılk,
olar kodmış erse sevinçlig bolayı
6594 Yok erse ayu bersü öŋdi törü kılk,
tüzün törke keçsü otunuğ süreyi
6595 Kamuğ edgü bardı törü öŋdi eltti,
kişi soŋı kaldı ne edgü bulayı
6596 Bu bod sın yorığlı kişi erse barça,
firiştemü erdi olar ne bileyi
6597 Olar bardı kaldım bularnı bile men,
negü teg yorıyı ne kılkın yarayı
6598 Neçe sözlese-men tükemez takı söz,
bu munça tap emdi sözüŋ ne barayı
6599 Maŋa munda yegrek adın bulmadım men,
uluş kend kodayı kişide yırayı
6600 Atım bilmesünler meni körmesünler,
tilep bulmasunlar sözümni keseyi
6601 Çadan teg tikerler çıbun teg sorarlar,
köpek teg ürerler kayusın urayı
6602 Olındım men emdi otunlarka tuştum,
ökünç birle tün kün neçe yük yüdeyi
6603 Cefâ cevri barı maŋa tegmesüni,
otun bifalardın sıŋardın bolayı
6604 İlâhi rûzi kıl sevüg savçı yüzin,
yeme tört işiniŋ yüzini köreyi

 

Çeviren: Reşid Rahmeti Aratlı Sözler, Tavsiyeler, Öğütler
Özlü sözler
Altın tavsiyeler
Yöneticilere Öğütler
Yöneticilere Nasihatler
Yusuf Has Hacip
Kutadgu Bilig
Kutadgu Bilig Mutluluk Veren Bilgi

Yorum Yazın