Müzikal diplomasi


Türkiye dizileriyle bölgede rakip tanımıyor. Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı’nın (TESEV) yaptığı bir araştırmaya göre, Orta Doğu da 16 ülkede halkın ortalama %74’ü en az bir Türk dizisi takip ediyor. Türk dizileri Ortadoğu’da bölüm başına 15 ila 75 bin dolarlık bir piyasaya sahip. Uzmanlar dizi ihracatının, Rusya, Balkanlar, Çin ve Ortadoğu’yu kapsayan 60 milyon dolarlık bir pazar olduğunu belirtiyor. Arap yapımcı Daniel Abdulfettah, Hamas ve El Fetih arasındaki çatışmayı anlatan bir Türk dizisinin yayını esnasında her iki tarafında çatışmayı bırakıp diziyi takip ettiği iddiasında bulunuyor. Makedonya Enformasyon ve Toplum Bakanı Ivo Ivanovski Türk dizilerinin ev kadınları üzerinde büyük etkisi olduğunu, Makedon yapımı dizilerin kanallar tarafından tercih edilmediğini bu yüzden 2013 itibarı ile Türk dizilerini kademeli olarak yayından kaldıracaklarını açıkladı. Türk dizilerinin uyarlamalarının yapıldığı Tacikistan ve Azerbaycan’da da benzer tarzda uygulamalar yapıldı. Dizilerin hitabet gücü bölgede o kadar etkili ki bölge yönetimleri kendi halklarına yasaklar getirerek Türk dizilerinin etkisinden kurtulmaya çalışıyor. New York Times’da yayınlanan 17 haziran 2010 tarihli makalede bu konuya değinildi ve  ‘Türkiye, Amerika’nın sadece hayal edebileceği bir şekilde, tv ekranı üzerinden Arapların oturma odalarına ve yemek odalarına girerek Araplarla arasında etkileşim yaratıyor’ dendi.

Ama onların anlayamadıkları, bu etkileşimin, kendiliğinden doğal olarak gelişmesiydi. Üstelik bu etkileşim sadece Ortadoğu’da değil, Kafkas ve Balkan ülkelerinde de izleniyor.Türkiye bölgesinin entertainment lideri. Ancak bu doğal liderliğe ne kadar sahip çıkılıyor?

4 Haziran 2009 günü Amerikan Başkanı Obama Mısır’da Kahire Üniversitesinde bir konuşma yaptı. Bu konuşma ile tüm Müslüman dünyaya sesleniyordu. Başkan Obama, Amerikan halkı adına Mısırlıları, Arapça  ‘Assalaam-u Alaykum’ diyerek selamladıktan bir yıl sonra, 2010 yılının mayıs ayı içerisinde Mısır asıllı Amerikalı sanatçı Kareem Salama Mısır, Fas, Kuveyt, Bahreyn, Suriye, Kudüs ve Ürdün duraklarından oluşan geniş bir turne gerçekleştirdi. CNN verdiği haberde,  ‘Oklahama’dan Kaire’ye uzun bir yol var ama Mısır asıllı Amerika – Oklahamalı Country şarkıcısı Kareem Salama için bu yol eve dönüş yolu gibiydi’ ifadelerini kullandı. ABC News ise Kareem Salama için ‘Amerika’nın ilk Müslüman country sanatçısını Suriyede Tishreen parkında 1000 kişilik büyük bir kalabalık merakla izledi’ diyordu.

Sahneden ikna politikası

Sahnede Oklahoma aksanı ile ingilizce konuşan Salama her cümlesinden sonra üzerinde çok çalıştığı belli olan Arapça cümleler de kullandı. Colombia Barrosse direktörlüğünde, Amerikan Kültür ve Eğitim işlerinden sorumlu devlet bakanlığı tarafından desteklenen ve hatta oluşturulan  bu turne, Amerikalı bir sanatçının Ortadoğu’daki ilk performansı değil. Kareem Salama turnesinden bir ay önce, nisan ayında Hiphop sanatçısı Chen Lo ve Liberation Family ‘Ritim Yolu’ isimli bir turne ile Fas, Tunus, Cezayir, Ürdün, Lübnan ve Suriye turu yaptılar ve çeşitli üniversitelerde ‘workshop’ lar düzenlediler. 11 Eylül’ün hemen arkasından Bush Hükümeti ile başlayan girişimler, danışman Karen Hughes’ın deyimiyle ‘Barışı Sürdürme’çalışmaları şeklinde devam etti.  Beyzbol  oyuncusu Cal Ripkin ve buz pateni dansçısı Michelle Kwan gibi ABD’de tanınan ama Orta Doğu’da pek de bir anlam ifade etmeyen sporcular ve sanatçılar devlet görevlisi olarak bölgeye gelip gittiler.

Kareem Salama yeni bir tür icat ettiğini iddia ediyor ve bu türe ‘doğu-country’ (country-eastern) adını veriyor.

Country-eastern  için, ‘Ortaçağ İslam felsefesini Arap şiirselliğine dayanarak country müzik tınıları ile veriyorum’ diyen Salama, şarkılarında ‘Hallelujah ve Elhamdülillah’ ifadelerini yan yana kullanıyor, ortak noktalar, aile değerleri, sevgi gibi evrensel değerlerden bahsediyor. Sözlerin içinde ‘özgür olabiliriz’ (we can be free), ‘ben senim’ (I am you) gibi sözler yer alıyor. Bu turnelerin bir ilginç yanı da çoğunlukla üniversitelerde ve bedava konserler şeklinde olması. Orkestrada her hangi bir makamsal enstrüman yok., davul, bass gitar, elektro gitar, panço, klavye ve Latin Amerikalı perküsyon aletleri gibi tamamen country tınılarını üreten aletler var.

Obama’nın akıllı gücü ‘entertainment’

Başkan Obama ise, geçen yıl yeni bir kavramdan bahsetti; Amerikanın ‘Smart Power’ ı yani Amerika’nın ‘Akıllı Gücü’.ABD’nin  akıllı bombaları ‘smart bombs’u anımsatan bu kavram çerçevesinde Obama, eğlence dünyasını seferber ederek Müslüman dünyada ülkesinin bozulan imajını düzeltmeye girişti.

‘Askeri Güç’ hedeflerini Bush zamanında belirledi, şimdi sıra ‘beceri gücü’nde.  Amerikan Kültür ve Eğitim işlerinden sorumlu Devlet Bakanlığı’nın etkinlik bütçesi bu sene yaklaşık 11.5 milyon dolar. Bunun büyük bir bölümü de bahar havasını yaşayan Ortadoğu’daki etkinliklere ayrılmış durumda.  Bütün Ortadoğu ve Kafkasların, hatta Balkanların dahi Entertainment lideri olan Türkiye ve Kültür Başkenti olan İstanbul Ortadoğuda ‘smart power’ ını konuşturacak ne yapıyor?

 

Yumuşak güç nedir?
Müzikal diplomasi nedir?
Kamu diplomasisi nedir?
Kent diplomasisi nedir?

Yorum Yazın