Ülkelerin insani gelişmişlik seviyesi

İnsani Gelişme Endeksi (İGE) veya diğer adıyla Beşeri Kalkınma Endeksi ilk defa 1990 yılında BM tarafından ülkelerin insani gelişmişlik seviyesi’ni belirlemek için kullanıldı. BM Kalkınma Programının raporlarında ekonomik büyümeyi esas alan ölçütlerin dışında, insani gelişmişliğe belirli ölçüde vurgu yapılmak amaçlandı.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından rapor olarak her yıl yayınlanan İnsani Gelişme Endeksinin hesaplanmasında sağlık, gelir ve eğitim olmak üzere üç boyut yer almaktadır. Sağlıkta yaşam beklentisi; gelirde kişi başı GSMH; eğitimde ise okullaşma oranı ve ortalama eğitim süresi göz önünde bulunduruluyor.

2011 yılı İnsani Gelişme Endeksinde 187 ülke sıralanıyor. Listenin birinci sırasında Norveç, iki ve üçüncü sırada ise Avustralya ile Hollanda bulunuyor.

Türkiye İnsani Gelişmişlik sıralamasında 92. sırada. Türkiye’nin önündeki beş ülke sırasıyla Kolombiya, İran, Umman, Tonga ve Azerbaycan. Türkiye’den sonraki beş ülkeyse Belize, Tunus, Ürdün, Cezayir ve Sri Lanka.

Türkiye’nin komşularının insani gelişmişlik listesindeki sıralaması ise şöyle: Kıbrıs 31, Yunanistan 29, Bulgaristan 55, İran 88, Ermenistan 86, Azerbaycan 91, Suriye 119 ve Irak 132. sırada.

Tablo: Dünyada İnsani Gelişme Endeksi (2011)

Ülke
İGE Sırası
IGE Endeksi
Norveç
1
0,943
Avustralya
2
0,929
Hollanda
3
0,910
Amerika Birleşik Devletleri
4
0,910
Yeni Zelanda
5
0,908
Kanada
6
0,908
İrlanda
7
0,908
Lihtenştayn
8
0,905
Almanya
9
0,905
İsveç
10
0,904
İsviçre
11
0,903
Japonya
12
0,901
Hong Kong, Çin
13
0,898
İzlanda
14
0,898
Kore
15
0,897
Danimarka
16
0,895
İsrail
17
0,888
Belçika
18
0,886
Avusturya
19
0,885
Fransa
20
0,884
Slovenya
21
0,884
Finlandiya
22
0,882
İspanya
23
0,878
İtalya
24
0,874
Lüksemburg
25
0,867
Singapur
26
0,866
Çek Cumhuriyeti
27
0,865
Büyük Britanya
28
0,863
Yunanistan
29
0,861
Birleşik Arap Emirlikleri
30
0,846
Kıbrıs
31
0,840
Andorra
32
0,838
Brunei Sultanlığı
33
0,838
Estonya
34
0,835
Slovakya
35
0,834
Malta
36
0,832
Katar
37
0,831
Macaristan
38
0,816
Polonya
39
0,813
Litvanya
40
0,810
Portekiz
41
0,809
Bahreyn
42
0,806
Letonya
43
0,805
Şili
44
0,805
Arjantin
45
0,797
Hırvatistan
46
0,796
Barbados
47
0,793
Uruguay
48
0,783
Palau
49
0,782
Romanya
50
0,781
Küba
51
0,776
Seyşeller
52
0,773
Bahamalar
53
0,771
Karadağ
54
0,771
Bulgaristan
55
0,771
Suudi Arabistan
56
0,770
Meksika
57
0,770
Panama
58
0,768
Sırbistan
59
0,766
Antigua ve Barbuda
60
0,764
Malezya
61
0,761
Trinidad ve Tobago
62
0,760
Kuveyt
63
0,760
Libya Arap Cemahiriyesi
64
0,760
Belarus
65
0,756
Rusya Federasyonu
66
0,755
Grenada
67
0,748
Kazakistan
68
0,745
Kostarika
69
0,744
Arnavutluk
70
0,739
Lübnan
71
0,739
Saint Kitts ve Nevis
72
0,735
Venezuela
73
0,735
Bosna-Hersek
74
0,733
Gürcistan
75
0,733
Ukrayna
76
0,729
Mauritius
77
0,728
Makedonya
78
0,728
Jamaika
79
0,727
Peru
80
0,725
Dominika
81
0,724
Saint Lucia
82
0,723
Ekvador
83
0,720
Brezilya
84
0,718
Saint Vincent ve Grenadines
85
0,717
Ermenistan
86
0,716
Kolombiya
87
0,710
İran
88
0,707
Umman
89
0,705
Tonga
90
0,704
Azerbeycan
91
0,700
Türkiye
92
0,699
Belize
93
0,699
Tunus
94
0,698
Ürdün
95
0,698
Cezayir
96
0,698
Sri Lanka
97
0,691
Dominik Cumhuriyeti
98
0,689
Samoa
99
0,688
Fiji
100
0,688
Çin
101
0,687
Türkmenistan
102
0,686
Tayland
103
0,682
Surinam
104
0,680
El Salvador
105
0,674
Gabon
106
0,674
Paraguay
107
0,665
Bolivya
108
0,663
Maldivler
109
0,661
Moğolistan
110
0,653
Moldovya
111
0,649
Filipinler
112
0,644
Mısır
113
0,644
İşgal Altındaki Filistin Toprakları
114
0,641
Özbekistan
115
0,641
Mikronezya
116
0,636
Guyana
117
0,633
Botsvana
118
0,633
Suriye Arap Cumhuriyeti
119
0,632
Namibya
120
0,625
Honduras
121
0,625
Kiribati
122
0,624
Güney Afrika
123
0,619
Endonezya
124
0,617
Vanuatu
125
0,617
Kırgızistan
126
0,615
Tajikistan
127
0,607
Vietnam
128
0,593
Nikaragua
129
0,589
Fas
130
0,582
Guatemala
131
0,574
Irak
132
0,573
Cape Verde
133
0,568
Hindistan
134
0,547
Gana
135
0,541
Ekvator Ginesi
136
0,537
Kongo
137
0,533
Laos
138
0,524
Kamboçya
139
0,523
Svaziland
140
0,522
Butan
141
0,522
Solomon Adaları
142
0,510
Kenya
143
0,509
Sao Tome ve Principe
144
0,509
Pakistan
145
0,504
Bangladeş
146
0,500
Doğu Timor
147
0,495
Angola
148
0,486
Myanmar
149
0,483
Kamerun
150
0,482
Madagaskar
151
0,480
Tanzanya
152
0,466
Papua Yeni Gine
153
0,466
Yemen
154
0,462
Senegal
155
0,459
Nijerya
156
0,459
Nepal
157
0,458
Haiti
158
0,454
Moritanya
159
0,453
Lesoto
160
0,450
Uganda
161
0,446
Togo
162
0,435
Komorlar
163
0,433
Zambiya
164
0,430
Cibuti
165
0,430
Ruanda
166
0,429
Benin
167
0,427
Gambiya
168
0,420
Sudan
169
0,408
Fildişi Sahili
170
0,400
Malawi
171
0,400
Afganistan
172
0,398
Zimbabve
173
0,376
Etiyopya
174
0,363
Mali
175
0,359
Gine-Bissau
176
0,353
Eritre
177
0,349
Gine
178
0,344
Orta Afrika
179
0,343
Sierra Leone
180
0,336
Burkina Faso
181
0,331
Liberya
182
0,329
Çad
183
0,328
Mozambik
184
0,322
Burundi
185
0,316
Nijer
186
0,295
Kongo
187
0,286

 

Kaynak: http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/

 

Yorum Yazın