I. Dünya Savaşı’nda Esir Düşen Türk Askerler

Kovuldular…

NARGİN ADASI’NDA BULUNAN TÜRK ESİRLER

Cihan Harbi’nde 29-30 Ekim 1914 tarihlerinde Türk donanmasının Karadeniz’deki Rus limanlarını bombalamasının ardından başlayan ve Kafkas Cephesi çatışmaları ile süre gelen, 15 Aralık 1917 tarihinde ise fiilen biten Türk-Rus Savaşlarında, binlerce Türk askeri Ruslara esir düşmüştü.

Cephedeki Türk esirlerin sayısını tam olarak tespit etmek mümkün olmasa da, Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti tarafından 1917 yılında Osmanlı esirleriyle ilgilenmek ve Türk esirlerinin miktarını tayin etmek üzere İskandinavya’ ya gönderilen Türk Tarihçi Yusuf Akçura tarafından Kuzey Kafkasya’da yaklaşık olarak 20-30 bin ve Rusya’nın diğer yerlerinde de 30 bin olmak üzere toplam 60 bin Türk esir olduğunu belirtilmiştir.

Hazar Denizi’ndeki Nargin Adası, diğer adıyla Yılanlı Ada…

Nargin Adası, 3.1 kilometre uzunluğu, 900 metre eni ve yaklaşık olarak 900 dekarlık yüzölçümüyle bölgenin en büyük adası konumundadır.

O dönemde Ruslarla işbirliği içinde olan Ermeni askerler ve subayların da Esir olan Türklere işkence yaptığı belirtiliyordu.

KGB tarafından propaganda amaçlı çekilen kayıtlarda, 10-15 kişilik gruplar halinde ortada bulunan bir tencereden yemeklerini yiyen, açlık ve ağır kış şartlarına dayanamadıkları için hafızalarını ve sağlıklarını kaybettiği anlaşılan ve sağa sola sallanarak yürüyen esirlerin görüntüleri mevcuttu. Esir düşenlerin çoğunun şehit olduğu bilinen adada, çekilen görüntüler arasında, çoğu anne ve babasız kalan bebek ve çocukların toplu halde denize girmeleri de kaydedilmiş.

Sarıkamış Dayanışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Bingür Sönmez, Nargin Adası’nın bir kısmının tamamen mezarlık olduğunu ve bu mezarlıktan getirdikleri kemikler üzerinde yapılan incelemelerde aralarında Türklerin de olduğunun ortaya çıktığını belirterek, Ada’nın Türk şehitliği yapılması için çalışacaklarını da ifade etti.

Belki de 22 Aralık 1914 – 5 Ocak 1915 tarihleri arasında sonuçlanan Sarıkamış Meydan Muharebesinde kaç yitiğimiz olduğunu hiçbir zaman kesin olarak öğrenemeyeceğiz. Ancak 5 Ocakta savaş bittiği zaman 7200 esir vermiş olduğumuz resmi kayıtlıdır. Bu sayı Kafkas Cephesi boyunca artarak 15.000 olmuştur. Yusuf Akçura Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin Harp Tarihi Encümenliği için hazırlamış olduğu Rusya’daki Türk esirlerin miktarı konusundaki raporda; 20-30 bini Kuzey Kafkasya’da ve 30 bin kadarı da Rusya’nın diğer yerlerinde olmak üzere toplam 60.000 Türk esiri olduğunu belirtmiştir. Rapora göre Ruslara esir düşen asker ve siviller Omsk, Tomsk, İrkutsk, Uralsk, Şamara, Kazan, Nijniy, Novgorod, Harkov, Bakü ve diğer bazı şehirlerde de olmak üzere özel kamplara götürülmüşlerdir.

3.049 Görüntüleme

Yorum Yazın