İnsanlar Neden Korkak veya Cesur, Bencil veya Ahlaklı Davranır?

İnsanlar davranışlarını neye göre belirlerler? Hayatta ne tür önceliklere göre tercihte bulunurlar? İnsanlar neden korkak veya cesur, bencil veya ahlaklı davranır? Menfaatin veya bilginin bunda bir rolü bulunur mu? Bu sorular hayli zamandır üzerinde düşündüğüm bir husus. Genel görünüm şu:

İnsanların çoğunluğu
1. Korku
2. Bencillik
3. Menfaat
4. Cehalet ile;

Pek azı ise
1. Cesaret
2. Ahlak
3. Ortak yarar
4. Bilgi ile hareket ediyor.

Konu üzerinde çok fazla tartışma yapılabilir. Meseleye varlık ve bilgi felsefesi üzerinden de yaklaşılabilir, elit teorileri açısından da. Bu mesele o kadar şümullü ki psikanaliz ve sosyal psikolojinin olduğu kadar eğitimbiliminin ve ahlak felsefesinin de cevap vermesi beklenir.

Çoğunluk ve azınlık meselesinin siyaset teorisindeki yansımalarından biri çoğunluğun tiranlığı tezidir. Çoğunlukçuluğa karşı çoğulculuğun hayli güçlü kabul ve varsayımları bulunuyor. Haliyle bu konu sadece elit teorilerinin değil, demokrasi teorilerinin de odak noktasındadır.  Çünkü bir toplumda tek kişi dahi rıza göstermezse çoğunluğun yönetimi meşru olabilir mi? Çoğunluğun yönetimine rıza gösterilse dahi, azınlığın hakları ne olur, nasıl korunur? Farklı görüş ve düşüncelere sahip olanlar kendilerini nasıl ifade edebilir? Hak ve özgürlükler nasıl güvence altına alınabilir? Bunların eşitlik ve adalet ile ilişkisi nasıl kurulur?

Diğer yandan çoğunluk-azınlık meselesinin ilahi metinlerde geniş yer tuttuğunu görüyoruz. Kur’an’da mesela bencillik, menfaat, korku, cehalet birçok durumda çoğunlukla ilişkilendirilmektedir. Cesaret, ahlak, ortak yarar ve bilgi ise birçok durumda az sayıda insanla birlikte anılmaktadır.

Çokluk ve azlık hususunda Kur’an’da yer alan hüküm ve ifadeler üzerinde düşünmenin meselenin derinleştirilmesine katkısı olacaktır. Burada bir çerçeve sağlaması bakımından konu ile ilgili ayetlerden bir kısmı sunulmuştur.

Çoğunluk ve azınlığa dair bazı ayetler

“(Bu yaptıklarında) bir bela olmayacağını sandılar da kör ve sağır kesildiler. Sonra (tövbe ettiler), Allah da onların tövbesini kabul etti. Sonra yine onlardan çoğu kör ve sağır kesildiler. Allah onların yaptıklarını hakkıyla görendir.” (Maide 71).

“…Çünkü insanlardan birçoğu âyetlerimizden gerçekten habersizdir.” (Yunus 92).

“Allah, içinde rahat edesiniz diye geceyi ve (her şeyi) gösterici (aydınlık) olarak da gündüzü yaratandır. Şüphesiz Allah, insanlara karşı sonsuz iyilik sahibidir, fakat insanların çoğu şükretmezler.” (Mümin 61).

231 Görüntüleme

Yorum Yazın